Hamro Bulletin

अमेरिकाको मुद्रा निगरानी सूचीबाट भारतीय मुद्रा बाहिरिएको छ । गत शुक्रबार अमेरिकाको डिपार्टमेन्ट अफ ट्रेजरीले भारतीय मुद्रा (भारु)लाई ‘करेन्सी मनिटरिङ लिस्ट’बाट हटाएसँगै अमेरिकी मुद्राको तुलनामा भारतीय रुपैयाँ बलियो भएको छ । भारतीय मुद्रासँग पेग्ड गरिएको हुुँदा नेपाली मुद्रा पनि बलियो भएको छ । अर्थात्, भारुको विनिमयदरमा हुने उतारचढावअनुसार नै नेपाली मुद्रा पनि घटबढ हुने गर्छ ।

अमेरिकाले भारतसहित इटाली, मेक्सिको, थाइल्यान्ड र भियतनामको मुद्रालाई पनि यस्तो सूचीबाट हटाएको छ । मुद्रामा छेडखानी गरिएको भन्दै यसअघि यी मुलुकका मुद्राहरू निगरानीको सूचीमा राखिएको थियो । यी मुलुकले तीनमध्ये एक मापदण्ड मात्र पूरा गरेकाले अमेरिकाले यो सूचीबाट बाहिर राखेको हो । व्यापारमा लाभका लागि मुद्रामा तलमाथि गर्नेहरूलाई अमेरिकाले यस्तो सूचीमा राख्ने गर्छ ।

आफ्नो मुद्राको विनिमयदर कमजोर राखेर व्यापारबाट लाभ लिन यस्तो छेडखानी गरिन्छ । विनिमयदर कम राख्दा निर्यात गर्ने मुलुकहरूको लागत कम पर्छ । चीन, जापान, कोरिया, जर्मनी, मलेसिया, सिंगापुर र ताइवान अहिले पनि यो सूचीमा छन् । अमेरिकासँगको दुईपक्षीय व्यापारमा १२ महिनामा २० अर्बभन्दा बढीको व्यापार गर्ने मुलुक भएमा, सो मुलुकको चालू खाता सोही मुलुकको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जिडिपी)भन्दा २ प्रतिशतभन्दा बढी भएमा र मुद्रामा एकपक्षीय हस्तक्षेप गरिएमा यो सूचीमा राखिने गरिन्छ । 

मुद्रामा एकपक्षीय हस्तक्षेप भन्नाले जिडिपीको २ प्रतिशतभन्दा बढी विदेशी मुद्रा खरिद गरेर कुनै मुलुकले आफ्नो मुद्रा बलियो बनाइराख्नुलाई बुझिन्छ । भारतीय मुद्रालाई सूचीबाट हटाएसँगै नेपाली मुद्रासँग अमेरिकी डलरको विनिमयदर घटेको छ । एक डलरबराबर एक सय ३२ रुपैयाँसम्म पुगेको नेपाली मुद्रोको दर शुक्रबारयता १२८.९८ रुपैयाँ कायम भएको छ । डलर सस्तिएसँगै यसले आयातमा परिरहेको चापलाई घटाउँछ । अहिलेको विदेशी मुद्रा सञ्चितिको क्षयीकरणलाई पनि न्यूनीकरण गर्नेछ ।