Hamro Bulletin

नेपालका अधिकांश इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरूले मिथ्या सूचना प्राप्त गर्ने गरेको एउटा सेर्वेक्षणमा देखिएको छ। सेन्टर फर मिडिया रिसर्च (सीएमआर)  नेपालले गरेको सर्वेक्षणमा सहभागीमध्ये ९५.५ प्रतिशत इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरूले विशेषगरी यूट्युब, फेसबुक र ट्विटरजस्ता सामाजिक सञ्जालमा मिथ्या सूचना हुने गरेको बताएका छन्। 

सेन्टरले सन् २०१९ को नोभेम्बरमा गरेको नेपाल ट्विटर प्रयोगकर्ता सर्वेक्षण २०१९ मा सहभागी प्रयोगकर्ताले दिएको प्रतिक्रियाले यो अवस्था देखाएको हो। 

"नतिजा अचम्मलाग्दो होइन तर लगभग सबैजसो इन्टरनेट प्रयोगकर्तासम्म मिथ्या सूचनाको पहुँच हुनुलाई गम्भीरतापूर्वक हेर्नुपर्ने हुन्छ", सेन्टरका अध्यक्ष ऋषिकेश दाहालले भने, "त्यसैले आम नागरिकहरूलाई मिथ्या र सही सूचना छुट्टाउन सहयोगी हुने किसिमको प्रभावकारी र बहुआयामिक योजना निर्माणका लागि सम्बन्धित सरोकारवालाहरूले ढिलो गर्न हुँदैन।"

मिथ्या सूचनाको स्रोत सामाजिक सञ्जाल

सीएमआरले सर्वेक्षणमा सहभागीमध्ये ९५.५ प्रतिशतले बितेको एक साताको अवधिमा इन्टरनेट प्रयोग गर्दा मिथ्या सूचना भेटेको र सोही समयमा मिथ्या सूचना नभेट्नेहरूको सङ्ख्या नगन्य रहेको जनाएको छ।

सर्वेक्षणमा धेरै नेपालीहरूका लागि मिथ्या सूचनाको प्रमुख स्रोत यूट्यूब रहेको देखिएको छ। मिथ्या सूचना प्राप्त गर्नेमध्ये ८५.६ प्रतिशतले यूट्यूबमा गलत सूचना देखेको बताए। यो तथ्यले ‘नेपालमा यूट्यूब चलाउनेहरूले आफ्नो च्यानललाई चर्चित बनाएर पैसा कमाउन विषयलाई बढाइचढाइ गर्ने र मिथ्या सूचनासमेत दिन्छन्’ भनेर लाग्ने गरेको आरोपलाई सर्वेक्षणले केही हदसम्म पुष्टि गरेको सेन्टरको दाबी छ।

यूट्यूबपछि फेसबुक र ट्विटरबाट पनि मिथ्या सूचना फैलिने गरेको सर्वेक्षणले देखाएको छ। दुई तिहाइभन्दा धेरैले फेसबुक र आधाभन्दा बढीले ट्विटरबाट मिथ्या सूचना प्राप्त गरेको बताए सेन्टरले सीएमआरले जनाएको छ। १७ प्रतिशतले भने अन्य वेबसाइटबाट र एकदमै थोरैले पत्रपत्रिकाबाट मिथ्या सूचना प्राप्त गरेको बताएका छन्।