ताजा अपडेट
अग्लिँदैछ सगरमाथाको उचाइसँगै नेपाल र चीनको सम्बन्ध
विश्वको सबैभन्दा अग्लो हिमालको उचाइमा दुई देशले जनाएको सहमतिले चीन र नेपालबीच पछिल्लो समय न्यानो हुँदै गएको सम्बन्धलाई पनि संकेत गर्छ । चीन र नेपालका अधिकांश सिमाना उच्च हिमाली भूभागमा छन्, सोही क्षेत्रमा रहेको सगरमाथालाई नेपाल सरकारले प्रतिष्ठाको विषय मान्ने गर्छ । सोही हिमालको उचाइ नाप्न दुई देशले सहकार्य गरेका थिए ।
काठमाडाैं र बेइजिङका अनुसार सगरमाथाको नयाँ औपचारिक उचाइ ८ हजार ८४८.८६ मिटर अर्थात् २९ हजार ०३१.७ फिट पुगेको छ । विगत ६५ वर्षदेखि यसको उचाइ ८ हजार ८४८ मिटर वा २९ हजार ०२८.८७ फिट स्विकारिएको थियो । उचाइ सार्वजनिक गर्ने क्रममा नेपालका परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप कुमार ज्ञवालीले ‘सगरमाथाको उचाइसँगसँगै चीन र नेपालबीचको सम्बन्ध पनि बढेको’ बताए । ज्ञवाली र उनका चिनियाँ समकक्षीले भर्चुअल माध्यमबाट संयुक्त रूपमा उचाई सार्वजनिक गरेका थिए ।
चिनियाँ नेता सी जिनपिङले पनि सगरमाथाको नयाँ उचाइमा समर्थन जनाएका छन् । खासमा सीले एक वर्षअघि नेपाल भ्रमणका क्रममा आफ्ना नेपाली समकक्षी विद्यादेवी भण्डारीलाई दुई देशले सगरमाथाको उचाइ संयुक्त रूपमा नाप्ने घोषणा गरेका थिए । अहिले सीको सोही वाचा पूरा भएको छ ।
हिमालय क्षेत्रका अन्य छिमेकीसँग चीनको सम्बन्ध त्यति सौहार्दपूर्ण छैन । यही वर्षको जुन महिनामा भारत र चीनबीचको सीमाविवादले रक्तपातपूर्ण भिडन्त निम्त्याएपछि भारतसँग चीनको सम्बन्ध अझै तनावपूर्ण छ । त्यस्तै चीन र हिमालय क्षेत्रमा पर्ने अर्को मुलुक भुटानबीचको सम्बन्ध पनि राम्रो छैन । तिनको तुलनामा बेइजिङले नेपाललाई आदर देखाउने गरेको छ । नेपालमा अहिले बेइजिङप्रति सकारात्मक रहेको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको सरकार छ । चीन नेपाललाई बेल्ट एन्ड रोड इनिसियटिभ रणनीतिको महत्वपूर्ण हिस्सा मान्छ । भारतसँगको सम्बन्ध केही चिसिएको भनेको वेला नेपाल चीनको नजिक गएको छ ।
भारतीय सर्वेयर जनरलले नेपालसँग २०७४ सालमा सगरमाथाको उचाइ पुनः मापन गर्ने प्रस्ताव गरेका थिए । तर, आफ्ना पर्वत मापन गर्ने क्षमता भएका सर्वेक्षक आफूसँग रहेको भन्दै नेपालले प्रस्ताव अस्वीकार गरिदियो । नेपालले सुरुमा चीनको प्रस्ताव पनि अस्वीकार गरेको थियो । तर, पछि उसले उचाइ मापनलाई संयुक्त परियोजना बनाउन सहमति जनाएको थियो । चीनले कोरोना भाइरस महमारीका कारण पवर्तारोहण अवरुद्ध भएको समयमा यही वर्ष सगरमाथाको उत्तरी मोहडाको मापन गरेको थियो ।
पालले त्यसअघि नै दक्षिणी भाग नापिसकेको थियो । नेपाल भूपरिवेष्टित भएकाले यहाँका आरोहीहरूले सटिक समुद्री सतह यकिन गर्न भारतीय सर्वेक्षण विभागको तथ्यांक प्रयोग गर्नुपरेको थियो । त्यसपछि नेपाली आरोहण समूह सन् २०१९ मेमा स्याटेलाइट रिसिभर र एन्टेना बोकेर सगरमाथा उक्लियो । उनीहरू सगरमाथाको चुचुरोमा स्याटेलाइट डाटा समात्न दुई घन्टासम्म पर्खिएका थिए ।
नेपालको सगरमाथा आरोहण टिमको नेतृत्व गरेका थिए, सर्वेक्षण अधिकारी खिमलाल गौतमले । गौतमका अनुसार सर्वेक्षकले त्यति उचाइमा स्याटेलाइट डाटा समातेको त्यो पहिलोपटक थियो । विगतमा शेर्पा र गाइडले स्याटेलाइट डाटा समात्ने गरेको गौतमले बताए । सगरमाथा हेर्दा अटल देखिए पनि टेक्नोटिक हलचलले यसमा असर गर्ने गर्छ । ०७२ सालको भूकम्पका कारण आम रूपमा हिमालय क्षेत्रका कैयौँ चुलीसँगसँगै सगरमाथा पनि केही होचिएको अनुमान थियो । तर, अहिले सार्वजनिक भएको दोहोरो मापनले त्यसभन्दा फरक तथ्यांक निकालेको छ ।
वैज्ञानिकहरूले पहिलेदेखि नै सगरमाथाको उचाइ बढिरहेको बताउँदै आएका थिए । भारतीय प्लेट युरोसियन प्लेटमुनि घुस्रिरहेकाले हिमालय उचालिने गर्छ । भूकम्पले चुलीको उचाइ घटाउन पनि सक्छ । तर, सगरमाथाको उचाइ सधैँ एउटै थिएन । १९औँ शताब्दीमा तत्कालीन ब्रिटिस–इन्डियाका सर्वेयर जनरल सर जर्ज एभरेस्ट र उनको समूहले सगरमाथाको उचाइ ८ हजार ८४०.०७ मिटर (२९ हजार ००२.८५) मापन गरेको थियो ।
त्यसपछि पनि भारत, चीन, अमेरिका, इटली र डेनमार्कले सगरमाथाको मापन गरेका थिए । नेपालले सबै मापनलाई अस्वीकार गर्दै आएको थियो । अझ नेपालले यो हिमालको नाम ‘माउन्ट एभरेस्ट’लाई पनि अस्वीकार गर्ने गरेको छ । मंगलबारको संयुक्त ब्रिफिङमा पनि चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले हिमाललाई ‘चोमोलङमा’ र नेपालका परराष्ट्रमन्त्रीले ‘सगरमाथा’ सम्बोधन गरेका थिए ।
सम्बन्धित समाचार
ट्रेन्डिङ
ताजा अपडेट
-
सुदूरपश्चिम प्रदेश निर्माण व्यवसायी महासंघको अध्यक्षमा लक्ष्मण स्वाँर निर्वाचित (नतिजा सहित)
-
मुख्यमन्त्रीले अर्थ राख्ने, सामाजिक र वन अर्को पक्षले लिने : सुदूरपश्चिम कांग्रेसमा भागबण्डा
-
कांग्रेसको सुदूरपश्चिमस्तरीय भेलामा अन्य प्रदेशका कुनै पनि नेतालाई आमन्त्रण नगरिने
-
सञ्चालक समिति सदस्यका उम्मेदवार कुँवरको अपिल
-
वैदेशिक रोजगारीमा ठगी गर्ने आरोपीको विवरण सार्वजनिक
प्रतिक्रिया